Tagarchief: Spinoza

Over de macht van het verstand of de menselijke vrijheid

Dit is de titel van het vijfde deel van Spinoza’s Ethica. Denken is een uniek instrument van de mens om zijn/haar leven te leiden. Maar datzelfde vermogen doet ons soms ook lijden. Gedachten komen en gaan maar houden nooit op. De grootste plaaggeest die ons vrije leven belemmert is onze inadequate gedachtestroom. Spinoza beschrijft in hoofdstuk V van zijn Ethica methoden die ervoor kunnen zorgen dat we onze gedachten leiden. De bekende RET-methode is daarop gebaseerd. Maar hij is realistisch want eindigt zijn Ethica met: “Maar àl het voortreffelijke is even moeilijk als zeldzaam”. Lees verder

Levenskunst, maar ook stervenskunst?

De mens leeft intensief. We zorgen goed voor onszelf, doen er alles aan om gelukkig te (blijven) leven; we volgen een opleiding, zorgen voor een aangename baan, een fatsoenlijk inkomen, zoeken naar zingeving in het leven en nemen pillen om lichamelijke en geestelijke ongemakken te voorkomen of te bestrijden. Dit alles in de (onbewuste) wetenschap dat er een onherroepelijk einde is. Maar we houden ons niet echt bezig met dat einde. We plannen ons leven en niet onze dood. Toch is sterven ook een van de taken in het leven, zegt Seneca. Lees verder

Hebben we vrienden nodig?

Hebben wij vrienden nodig en zo ja, waarom? In de dierenwereld verzamelen dieren zich om weerstand te kunnen bieden aan eventuele aanvallers. In de broedperiode vechten ze met elkaar om een vrouwtje of een territorium. Sociaal met een egocentrisch doel: overleven. Ik vraag mij af hoe het bij mensen zit. Lees verder

Onze wereld volgens Schopenhauer

Het beroemde en imposante 1270 pagina’s tellende werk van Schopenhauer ‘De wereld als wil en voorstelling’ heb ik doorgeworsteld. Nou ja, doorgeworsteld, het was best goed te lezen. Hij is wel een geweldige ouwehoer en had het wellicht ook in 500 pagina’s kunnen vertellen. Ik lees het dan ook als een college met veel uitweidingen en herhalingen. Wat is de wereld en hoe zien en ervaren wij die? Lees verder

Wat drijft ons in dit leven, alles over drijfveren

De mens is niet anders dan alle andere levende wezens in de natuur. Misschien zelfs niet anders dan al het levende in onze wereld, inclusief het plantenrijk. Je kunt een hiërarchie aanbrengen en de mens bovenaan de ladder zetten maar daarmee staat de mens nog niet buiten die hiërarchie. Lees verder

Een leven lang noodzakelijk

Werken is een noodzakelijke en zingevende activiteit. Het zorgt voor inkomen, we ontlenen er een identiteit aan en het zorgt ervoor dat we onze talenten optimaal benutten (ontplooien). Maar niet iedereen werkt, en voor de werkende komt er een moment dat er gestopt wordt omdat de noodzaak verdwijnt (pensioen). Maar hoe zit het dan met zaken als zingeving, ontplooien en identiteit? Wat is het doel voor het leven als je niet (meer) werkt? Lees verder

Ethiek? Eerst zelfkennis!

“Hoe moet ik handelen?” en “Wat is het goede?”, zijn ethische vragen. Waarom moet ik mij deze vragen stellen: het uiteindelijke doel van het leven kan toch niet anders zijn dan een zo aangenaam mogelijk leven leiden (tenzij je de hemel als doel ziet, dan komt het aangename in het hiernamaals) en dat moet je vooral doen zonder te veel lastige afleidende vragen. Lees verder

De kennissoorten van Spinoza

We willen weten en begrijpen. Maar waarom, hoe werkt kennis en wat kunnen we weten?

Kennis is een belangrijke factor in ons leven. Ik doel hier niet op het aanbod van de vele praktische studies om je carrière tot grote hoogte te stuwen. Het gaat om de kennis van ons bestaan maar ook de kennis die we nodig hebben om te (over)leven. Noem het de ‘natuurlijke’ kennis. Lees verder

Objectiveren van je emoties

We hebben allemaal zo onze gedachten en ze staan niet stil. We hebben ook voorstellingen van wat we waarnemen en daar komen vaak zorgen uit. “Ze zullen wel denken”, “hij zal wel…. “, “het is niet goed om …. “. Waarom kunnen we niet helder en ‘schoon’ denken en ons alleen zorgen maken om zaken die die zorgen waard zijn?

Lees verder

De alles overheersende en bepalende natuur

Voor mij is Spinoza (1632-1677) een zeer aansprekende filosoof. Via het boek ‘Spinoza, De geest is gewillig, maar het vlees is sterk’, van Miriam van Reijen ben ik in contact gekomen met het werk van Spinoza. Inmiddels heb ik al het werk van Spinoza gelezen. Zijn filosofie geeft antwoord op vragen waar ik al vanaf mijn jeugd mee bezig ben. Ik kan de wereld, de natuur, de mens en mijzelf beter begrijpen. Het levert mij gemoedsrust. Lees verder